ลักษณะ : นกขนาดใหญ่เมื่อยืนมีขนาดสูงราว 150 เซนติเมตร ส่วนหัวและคอไม่มีขนปกคลุม มีลักษณะเป็นปุ่มหยาบสีแดงส้มยกเว้นบริเวณกระหม่อมจะมีสีเขียวอมเทา ในฤดูผสมพันธุ์สีแดงส้มนี้จะสดยิ่งกว่าเดิม ขนลำตัวสีเทาจนถึงสีเทาแกมฟ้า มีกระจุกขนสีขาวห้อยคลุมส่วนหาง จะงอยปากสีออกเขียว แข้งและเท้าสีแดงหรือชมพูอมฟ้า นกอายุน้อยมีขนสีน้ำตาลทั้งตัว บนส่วนหัวและคอมีขนสีน้ำตางเหลืองปกคลุม ในประเทศไทยเป็นนกกระเรียนชนิดย่อย sharpii ซึ่งไม่มีวงแหวนสีขาวบริเวณลำคอ

อุปนิสัย : ออกหากินเป็นคู่และกลุ่มครอบครัว กินพวกสัตว์เช่น แมลง สัตว์เลื้อยคลาน กบ เขียด หอย ปลา กุ้ง และพวกพืช เช่นหัวพืชน้ำ เมล็ดข้าวและยอดหญ้าอ่อน ทำรังวางไข่ในฤดูฝนราวเดือนมิถุนายน ปกติวางไข่จำนวน 2 ฟอง พ่อแม่นกจะเลี้ยงดูลูกนกอีกเป็นเวลาอย่างน้อย 10 เดือน
ที่อยู่อาศัย : ชอบอาศัยอยู่ในทุ่งหญ้าที่ชื้นแฉะ และบึงหนองที่ใกล้ป่า

เขตแพร่กระจาย : มีเขตแพร่กระจายจากแคว้นอัสสัมในประเทศอินเดีย พม่า ไทย ตอนใต้ของลาว กัมพูชา เวียดนามตอนใต้ ถึงเมืองลูซอนในประเทศฟิลิปปินส์ บางครั้งพลัดหลงไปถึงประเทศมาเลเซีย และยังมีประชากรอีกกลุ่มหนึ่งในรัฐควีนแลนด์ในประเทศออสเตรเลีย

สถานภาพ : เคยพบมีอยู่เกือบทั่วประเทศครั้งสุดท้ายเมื่อปี พ.ศ. 2507 พบ 4 ตัว ที่วัดไผ่ล้อม จังหวัดปทุมธานี จากนั้นมีรายงานที่ไม่ยืนยันว่าพบนกกระเรียน 4 ตัวลงหากินในทุ่งนาอำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีษะเกษ เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. 2528

สาเหตุของการใกล้จะสูญพันธุ์ : นกกระเรียนจะจับคู่ด้วยกันตลอดชีวิต มีความผูกพันกับคู่สูงมาก เมื่อคู่ของมันถูกยิงจนเสียชีวิตหรือบาดเจ็บ นกตัวที่เหลือจะไม่ยอมไปไหน จนมักจะถูยิงจนเสียชีวิตไปด้วย การทำลายแหล่งหากิน และทำรังวางไข ่โดยการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ชุ่มน้ำเป็นนาข้าวในหลายบริเวณ รวมทั้งการล่านกเป็นเหตุสำคัญที่ทำให้นกกระเรียนหมดสิ้นไปจากประเทศไทย นอกจากนี้นกกระเรียนเป็นนกที่ขยายพันธุ์ได้น้อยและต้องใช้เวลาเกือบ 3 ปีในการเจริญพันธุ์ โอกาศที่จะเพิ่มจำนวนตามธรรมชาติจึงมีน้อยมาก

จากเอกสาร ‘รวบรวมข้อมูลเรื่อง นกกระเรียน’
By : Sub Lt. Nirach Bhonthien
Information and communication
Wildlife Fund Thailand Under The Royal Patronage of H.M. The Queen
April 1996