ลักษณะ
หมีควายมีศีรษะขนาดใหญ่ ตาเล็ก และหูกลม มีลำตัวใหญ่ อ้วน ขาอ้วนล่ำและหนา หางสั้น ตีนมี 5 นิ้ว นิ้วตีนยาว เล็บค่อนข้างสั้น ขนลำตัวยาวและหยาบ สีดำ บริเวณหน้าอกมีรูปตัววี (V) สีขาว หมีควายตัวผู้มีขนาดใหญ่กว่าตัวเมียเล็กน้อย

การกระจายพันธุ์
ไทย ลาวตอนเหนือ เวียดนาม ไต้หวัน ญี่ปุ่น จีน ธิเบต เนปาล และพม่า

นิเวศวิทยาและพฤติกรรม
หมีควายชอบอาศัยในป่าดิบที่มีอาหารสมบูรณ์ หาอาหารเวลากลางคืน มักพบตามพื้นที่สูงที่มีอากาศเย็น เช่นป่าบนภูเขาหินปูน ปกติชอบอาศัยและหากินตามลำพัง ในฤดูผสมพันธุ์หรือมีลูกอ่อน อาจหากินเป็นคู่หรือกลุ่มเล็กๆ หมีควายปีนต้นไม้ไม่ได้ จึงชอบนั่งพักผ่อนบนกิ่งไม้ใหญ่ ชอบฉีกต้นไม้เพื่อกินแมลงตามเปลือกไม้ หรือเพื่อประกาศอาณาเขต หมีควายกินอาหารได้หลายประเภท เช่นเนื้อสัตว์ ผลไม้ใบไม้ หน่อไม้ ซากสัตว์ แมลง รังผึ้ง ตัวอ่อนผึ้ง บางครั้งจะกินพืชผลทางการเกษตรของมนุษย์ หมีควายใช้เวลาตั้งท้อง 7-8 เดือน ออกลูกครั้งละ 2 ตัว ตามโพรงไม้หรือถ้ำที่มีความปลอดภัยในป่า เป็นสัตว์ที่ค่อนข้างอันตราย เมื่อตกใจหรือสงสัยจะยืนขึ้นสองขา เดินเข้ามาทำลายศัตรู โดยการตะปบด้วยขาหน้าและกัดด้วยฟันที่แข็งแรง แต่ส่วนใหญ่จะวิ่งหนีมนุษย์ที่เข้ามาทำร้าย

สถานภาพ
ปัจจุบันประชากรลดลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากถูกล่าโดยมนุษย์ เพื่อนำอุ้งตีน และดีหมีไปทำยาจีน
IUCN (1996) : LR/nt
CITES (1997) : Appendix II